Ndị na-asụ asụsụ abụọ nwere arụmọrụ ndu nke ka mma — kedu ihe ọ na-enye gị

Uru ọgụgụ isi n'ezie, ọ bụghị akụkọ ifo TikTok

Okwu banyere "ụbụrụ ndị na-asụ asụsụ abụọ" abụrụla nke e mere ka ọ baa ụba karịrị ma nke e ledara anya. E mere ka ọ baa ụba karịrị iji pụta na ndị na-asụ asụsụ abụọ nwere ọgụgụ isi karịa (ha abụghị, n'ozuzu IQ). E ledara ya anya n'ihi na mmetụta ọrụ nchịkwa — ọ bụ ezie na a na-arụrịta ụka banyere ya — bụ eziokwu n'akụkụ nchọpụta ndị e megharịrị ugboro ugboro.

Bialystok na ndị ọrụ ibe ya na Mahadum York emeela ihe karịrị afọ 20 nke ọmụmụ ihe na-egosi na ndị na-asụ asụsụ abụọ — ọbụlagodi ndị mụtara ya mgbe ha toro eto — na-arụ ọrụ nke ọma karịa ndị na-asụ naanị otu asụsụ n'ọtụtụ ọrụ chọrọ:

• Njikwa igbochi (ileghara ihe na-adọpụ uche anya)
• Ịgbanwe ọrụ (ịgbanwe n'etiti iwu dị iche iche)
• Ebe nchekwa ọrụ n'okpuru nnyonye anya

Ndị a bụ akwara "hapụ dessert," "banye n'okporo ụzọ," "nọgide na-elekwasị anya n'ọfịs oghere."

Ihe kpatara o ji eme

Oge ọ bụla ị na-asụ asụsụ nke abụọ gị, ị na-egbochi nke mbụ gị. Mgbochi ahụ abụghị njehie — ọ bụ mmega ahụ kwa ụbọchị maka prefrontal cortex gị. Ka afọ na-aga, ọ na-apụta dị ka:

• Oge mmeghachi omume ngwa ngwa na ọrụ nnyonye anya (a kọrọ uru ~50 ms na ọmụmụ Stroop mbụ; mmegharị nso nso a na-enye mmetụta ndị dị obere ma na-agbanwe agbanwe — lee Paap & Greenberg 2013)
• Igbu oge afọ 4–5 nke nwere isi n'ọnụ ọgụgụ na mmalite mgbaàmà Alzheimer (Bialystok et al. 2007, nke Alladi et al. 2013 megharịrị, nke a hụkwara ọbụlagodi na ndị na-asụ asụsụ abụọ n'oge ikpeazụ na ọmụmụ Edinburgh nke Bak et al. nke 2014)
• Ụfọdụ ihe akaebe nke mgbake ọgụgụ isi ka mma mgbe strook gasịrị (Alladi et al. 2016)

Ihe ndị nkatọ na-ekwu (n'ụzọ ziri ezi)

Ọ bụghị ọmụmụ ọ bụla na-emegharị. Nnyocha meta nke Paap & Greenberg nke 2013 rụrụ ụka na enweghị ihe akaebe kwekọrọ maka uru ọrụ nchịkwa mgbe ị na-achịkwa ihe gbasara ọnọdụ akụ na ụba mmekọrịta na nhụsianya mbipụta. Nnyocha meta nke Lehtonen et al. nke 2018 nke ọmụmụ 152 chọpụtara obere mmetụta nke fọrọ nke nta ka ọ pụọ n'anya mgbe e mechara edozi maka nhụsianya mbipụta; Donnelly et al. (2019) nyochagharịrị otu akwụkwọ ahụ wee chọpụta uru fọdụrụ n'ụfọdụ ngalaba. Nchọpụta igbu oge dementia ejirila ike karịa nchọpụta Stroop. Ya mere, anyị kwesịrị ịkpachara anya: ịsụ asụsụ abụọ abụghị ngwa ọzụzụ ụbụrụ. Ọ bụ, agbanyeghị, mmetụta mpụta nke ime ihe ọzọ bara uru — na mmetụta mpụta ahụ bụ nke na-adịghị mma n'ụzọ kacha njọ, nke nwere isi n'ụzọ kacha mma.

Ihe nke a pụtara ma ọ bụrụ na ị malite na 35 ma ọ bụ 65

Mmetụta igbu oge dementia na-apụta ọbụlagodi na ndị na-asụ asụsụ abụọ n'oge ikpeazụ — ndị ghọrọ ndị nwere nkà mgbe ha toro eto. Ọ bụghị banyere afọ ole ha nwetara ya; ọ bụ banyere mkpokọta awa nke ịgbanwe n'etiti asụsụ. Ya mere, azịza nye "ọ̀ bara uru ịmalite ugbu a?" bụ ee, ọbụlagodi ma ị gaghị ada ụda dị ka onye amụrụ n'ala ahụ.

Kedu ka uru ahụ si adị n'ezie na ndụ? Ọ dị jụụ ma na-akpọkọta — ịmecha ọrụ gị tupu oge ị na-emebu, iso mkparịta ụka n'ụlọ oriri na ọṅụṅụ nke na-eme mkpọtụ, iguzogide ịdọta dopamine nke ọkwa ọzọ. Ị gaghị ahụ ya ụbọchị ọ bịarutere. Ị ga-achọpụta na ọ nọwo ebe ahụ obere oge.